Op 18 februari 2007 begint het nieuwe Chinese jaar. Het Chinese Nieuwjaar (Chūn Jié - 春節)  of Lentefeest is het belangrijkste traditionele feest in het Chinese jaar en duurt 15 dagen.

In de dagen voor het Chinese Nieuwjaar maken Chinezen hun huis grondig schoon. Men gelooft dat dit het ongeluk wegveegt en het huis gereedmaakt om het geluk te ontvangen. Sommigen geven hun deuren en kozijnen een nieuw rood verfje. Het woord Geluk (Fú – 福) wordt ondersteboven op de deuren geplakt. Op de avond voor Chinees Nieuwjaar (‘oudejaarsavond’) worden alle bezems weggezet zodat het nieuwe geluk niet kan worden weggeveegd.

Op oudejaarsavond komen alle leden van de familie van overal bijeen voor een diner. De vis wordt bij dit diner niet geheel opgegeten, maar een deel ervan wordt bewaard als symbool dat er geen tekorten zullen zijn in het nieuwe jaar.

Het is een traditie om rode enveloppen met geld te geven aan de kinderen op deze avond. De kleur rood betekent geluk. Gewoonlijk wordt het geld gegeven in even bedragen.

Op de eerste dag van het nieuwe jaar gaan de oudste zonen bij hun ouders op bezoek. Op de tweede dag gaan de getrouwde vrouwen bij hun eigen ouders op bezoek.

De vijfde dag van het nieuwe jaar is tevens de geboortedag van de Chinese god van de Rijkdom. In Taiwan gaan op deze dag traditioneel de meeste bedrijven weer open, vergezeld van vuurwerk.

Op de zevende dag van het nieuwe jaar wordt iedereen een jaar ouder. Volgens de Chinese telling is overigens iedereen één jaar ouder dan volgens de westerse telling. Men is namelijk 1 jaar bij de geboorte.

De vijftiende dag is de laatste dag van het Chinese Nieuwjaar, en op deze dag wordt op veel plaatsen het Lantern Festival yuán xiāo jié (元宵節/元宵) gevierd. Voor deze dag worden veel lampionnen gemaakt in de vorm van het dier van het nieuwe Chinese jaar. Dit jaar (2007) is dit het jaar van het Varken. Dit jaar is dit zelfs het jaar van het Gouden Varken, dat eens in de 60 jaar voorkomt. Kinderen die geboren worden in dit jaar zullen een heel voorspoedig leven hebben.

Het Maanfeest

Het Maanfeest is met het Chinese Nieuwjaar één van de twee belangrijkste feestdagen van de Chinese Maankalender. Het wordt ook het Mid-Herfstfeest genoemd, en het valt altijd op de 15^e dag van de 8^ste maand van de Chinese kalender. De volle maan is deze dag het helderst en de mensen komen samen en eten maancakes (yuèbĭn,月饼 – vereenvoudigd Chinees of 月餅 – traditioneel Chinees).

Een typische maancake.

 Dit jaar valt het maanfeest op onze kalender op 6 oktober.

 Zoals vaak het geval is, is ook aan dit feest een legende verbonden. De legende over de Maan Dame is de meest populaire.
Chang’e was de naam van de Maan Dame. Zij was de vrouw van een geweldige boogschutter Hou Yi.
Hou Yi hielp de keizer om negen zonnen naar beneden te schieten. Als beloning gaf de keizer hem een medicijn voor een lang leven.Chang’e nam het per ongeluk in en daarop vloog ze naar de maan. Ze heeft sindsdien altijd op de maan gewoond. Tijdens het Maanfeest zou men haar kunnen zien dansen op de maan.

 Het Maanfeest is ook een romantisch feest. Zo kunnen geliefden die niet bij elkaar kunnen zijn, toch een beetje samen zijn door tijdens het Maanfeest beiden naar de maan te kijken op dezelfde tijd. Als ze dan beiden ook nog een van de vele gedichten die aan dit feest gewijd zijn lezen, is de romatische ervaring compleet.

De Chinese Kalender

De Chinese kalender is een maankalender. Het Chinese jaar is verdeeld in 12 maanden, die genummerd worden van 1 tot 12. Elke maand begint op middernacht van de dag van de nieuwe maan. Volle maan is altijd op de 15^e van de maand.

 Een maanmaand kent gemiddeld 29,5 dag. Dat betekent dat met 12 maanden een maanjaar 354 dagen kent. Dat betekent dat het Chinese Nieuwjaar niet elk jaar op dezelfde dag valt volgens onze kalender. Je zou verwachten dat het Chinese Nieuwjaar daarom door het hele jaar heen verschuift.

 Toch is dit niet zo. Het Chinees Nieuwjaar valt namelijk altijd tussen 21 januari en 20 februari. Dit komt omdat de Chinese kalender de schrikkelmaand kent.

Elke 2 of 3 jaar is er een schrikkelmaand (閏月 – rùnyuè). Een maanjaar komt immer 11 à 12 dagen tekort ten opzichte van een zonnejaar. Door gemiddeld om de 2,6 jaar een maand van 29 dagen toe te voegen (de schrikkelmaand) kom je gemiddeld weer uit op de lengte van een zonnejaar.

 In zo’n schrikkeljaar wordt een maand ingevoegd die hetzelfde nummer krijgt als de voorgaande maand. Dit jaar is er een schrikkelmaand na de 7^e maand. Na welke maand deze schrikkelmaand wordt ingevoegd is afhankelijk van de beweging van de zon door de dierenriem.

 Dat betekent dat er dus dit jaar ook tweemaal een Chinese Valentijnsdag is (zie vorige column). De eerste viel op 31 juli van onze kalender, de tweede op 30 augustus.

 De Chinese maankalender en de Westerse kalender lopen gelijk om de 19 jaar. Daarom is de Chinese verjaardag en de Westerse verjaardag van Chinezen vaak gelijk op hun 19^e, 38^e, etc. verjaardag.

Chinese Valentijnsdag

In de Chinese cultuur wordt op de zevende dag van de zevende maand van de maankalender het Chinese valentijnsfeest gevierd. Dit jaar valt die dag op 31 juli. Deze dag heeft natuurlijk niets te maken met Sint Valentijn, maar met de legende van de Wevende Maagd en de Veehoeder. Deze legende vind ik eigenlijk veel poëtischer.

De Wevende Maagd was de 7e dochter van de Keizer van de Hemel. Zij werd zo genoemd, omdat zij erg goed was in het weven van kleding. De Keizer hield ervan dat ze wolken en regenbogen weefde om de wereld mooier te maken.

De Veehoeder was een knappe, maar arme weesjongen die bij zijn broer en schoonzuster leefde. Zijn broer had van zijn ouders het huis en het land geërfd en de arme veehoeder had alleen een oude os waarmee hij elke dag op het land moest zwoegen.

De os was eigenlijk een onsterfelijke uit de hemel die voor straf naar de aarde gestuurd was. De os vond de veehoeder een aardige jongen en zei hem naar een beek te gaan. Daar zou hij zijn bruid vinden. De veehoeder ging en zag alle 7 beeldschone dochters van de Keizer van de Hemel daar baden. Hij griste de kleding van de jongste en allermooiste dochter weg en zei dat ze die alleen terug zou krijgen als ze met hem trouwde. De dochter stemde in met de wens van de knappe veehoeder en ze trouwden.

Maar, nadat ze getrouwd waren, stopte ze met weven. De Keizer merkte dat de hemel niet meer zo mooi was als vroeger, en liet zijn dochter zoeken. De Wevende Maagd werd verbannen naar de ster Vega, en de Veehoeder naar de ster Altair, zodat de geliefden voor eeuwig gescheiden waren. Slecht eenmaals per jaar mochten ze elkaar ontmoeten: op de 7e dag van de 7e maand van de Chinese kalender. Op die dag maken de eksters die ontroerd waren door hun liefde een brug tussen de twee sterren zodat de twee elkaar kunnen ontmoeten. Als het op die dag regent, zijn de regendruppels de tranen van de Wevende Maagd en de Veehoeder.

Denk hieraan als het op 31 juli gaat regenen…